czwartek, 28 maj 2020 13:37

Czy miody ciemne są lepsze niż jasne? Charakterystyka wybranych gatunków. Wyróżniony

Miód pszczeli jest jednym z nielicznych produktów naturalnych, który od setek lat wykorzystywany jest przez człowieka w celach leczniczych. W zależności od surowca z jakiego powstaje można wyróżnić trzy główne jego typy: nektarowy (kwiatowy), spadziowy (ze spadzi iglastej lub liściastej) oraz mieszany (nektarowo-spadziowy). Miody klasyfikuje się pod względem przybieranej przez nie barwy. Klasyfikacja ta obejmuje podział na dwa rodzaje miodów tj. miody jasne i miody ciemne. Ich barwę właściwą powinno określać się po skrystalizowaniu. Miody jasne po w wyniku krystalizowaniu mają najczęściej barwę białą, kremową lub żółtą. Z kolei miody ciemne po osiągnięciu stanu stałego mają kolor jasnobrązowy bądź ciemnobrązowy. Czasami przybierają także odcienie zieleni.            Miody jasne zazwyczaj są bardziej delikatne od miodów ciemnych, które są bardziej wyraziste i ostre. Wśród miłośników miodu, bardzo często jest zdecydowany podział na zwolenników miodów jasnych, bądź ciemnych. Nie ma ono jakiegoś wyraźnego przesłania. Wywodzi się najczęściej z utartych przyzwyczajeń, popularności danego miodu w danym rejonie Polski lub tradycji spożywania miodu wyniesionych z domu. Miodami jasnymi są w większości miody nektarowe. Ciemnymi miodami, są miody spadziowe ze spadzi jodłowej i świerkowej, rzadziej ale również trafiają się miody ze spadzi drzew liściastych. Przyjrzyjmy się pokrótce wybranym gatunkom miodów ciemnych i jasnych.

         Do miodów ciemnych zalicza się miody spadziowe. Te z kolei dzielą się miody ze spadzi iglastej i spadzi liściastej. Bardziej popularne są miody spadziowe iglaste. Miód spadziowy iglasty otrzymujemy z lepkiej cieczy drzew iglastych i wydalin owadów. Ciecz ta powstaje w wyniku żerowania głównie mszyc i miodówek na jodłach, świerkach, sosnach, modrzewiach oraz innych spadach iglastych. Spadź zwana rosą miodową, zbierana jest przez pszczoły i przerabiana na miody. Przybiera on barwę ciemną, smolistą, brązową a nawet czarną. Miód spadziowy iglasty w smaku jest mało słodki i łagodny, z przyjemnym posmakiem żywicy. Aromat nie jest intensywny i określany jako korzenny. Ma dość długi czas krystalizacji wynoszący około roku. Ogólnie miody spadziowe krystalizują się dłużej niż nektarowe, zazwyczaj tworząc skrystalizowane grudki. Miody spadziowe określane są jako miody królewskie. Posiadają dużo biopierwiastków, znacznie więcej niż w miodach nektarowych. Dominującymi witaminami są witaminy z grupy B, witamina K i PP.  Posiadają łatwo przyswajalne magnez, potas, wapń, sód i fosfor. W miodzie ze spadzi iglastej jest tez bogactwo rzadkich pierwiastków takich jak molibden, cyna, srebro i wanad. W jego składzie odnajdziemy także olejki eteryczne, żywicę, garbniki. sacharozę i melecytozę. Miód ten znajduje zastosowanie w schorzeniach dróg oddechowych oraz w stanach obniżonej odporności. Ma silne działanie wykrztuśne i przeciwkaszlowe. Usprawnia pracę serca, reguluje ciśnienie i poprawia krążenie. Niweluje napięcie nerwowe i ma działanie uspokajające. Wspomaga prawidłowy i regenerujący sen. Działa też przeciwzapalnie i odkażająco. Wspiera także prawidłową przemianę materii.

Miody ze spadzi liściastej pochodzą z drzew liściastych takich jak brzoza, buk, dąb, klon, lipa, osika, topola i wierzba. Barwa ich jest od zielonkawej do jasnobrązowej. Po krystalizacji barwa ich staje się ciemniejsza. Miody te mają łagodny, cierpki lub żywiczny smak i słabo wyczuwalny korzenny zapach. Stosowane są w dolegliwościach układu moczowego, przeciwzapalnie i odkażająco. Sprawdzają się także w chorobach reumatycznych, wspierają prawidłową pracę wątroby i dróg żółciowych. Mają tez korzystny wpływ na działanie układu oddechowego.

Do miodów o ciemnej barwie należy miód wrzosowy. Najczęściej jest to barwa żółto pomarańczowa lub brunatna. Jest miodem aromatycznym i pachnie kwiatami wrzosu. Ma przyjemny niezbyt słodki smak, z wyczuwalną nutą lekko gorzkiego i cierpkiego posmaku. Szybko się krystalizuje, jest drobnoziarnisty w stanie płynnym jest galaretowaty. Jest znakomitym wsparciem w leczeniu nerek, pęcherza moczowego i prostaty. Pomaga w kamicy nerkowej i problemach z oddawaniem moczu. Pomocny jest także w dolegliwościach jamy ustnej, zapalenia migdałków i gardła. Należy do miodów szlachetnych, trudnych w pozyskaniu, dlatego należy do jednych z najdroższych miodów odmianowych.

Niezwykle popularnym ciemnym miodem jest miód gryczany. Należy do miodów, które są bardzo chętnie kupowane. Jest on typowym miodem pełni lata, gdyż pozyskiwany jest w drugiej połowie lipca i na początku sierpnia w okresie kwitnienia gryki. Ma on zabarwienie brunatne, porównywane do ciemnej herbaty. Po skrystalizowaniu może jeszcze ściemnieć. Charakteryzuje się bardzo intensywnym zapachem kwiatów gryki. W przypadku miodu gryczanego, wyczuwalny jest jego posmak nawet, gdy jego bardzo niewielka domieszka znajdzie się w innych miodach odmianowych np. wrzosowym, którego kwitnienie następuję po gryce. W trakcie krystalizacji, która trwa dość długo i jest niejednorodna, potrafi rozdzielić na dwie warstwy, w której jedna dolna jest skrystalizowana, a górna pozostaje w stanie płynnym. Po skrystalizowaniu jest gruboziarnisty, choć czasem na powierzchni bywa nieco rzadszy i niejednolity. Ma słodki, lekko piekący a nawet niektórzy określają go jako ostry smak. W składzie ma niemal identyczne proporcje glukozy i fruktozy wynoszącą ponad 40 %. Ma niską zawartość sacharozy. Miód gryczany to bogactwo witaminy C, witamin z grupy B, witaminy PP a także żelaza, miedzi, fosforu i jodu. Jest znakomitym sprzymierzeńcem w leczeniu chorób serca i układu krążenia. Znakomicie redukuje zmiany miażdżycowe. Działa jak lek ochraniający i odtruwający wątrobę. Jest polecany osobom chorym na cukrzycę insulinozależną. Z uwagi na zawartość żelaza polecany na niedokrwistość. Sprawdza się także w leczeniu chorób układu oddechowego. Może być także wykorzystany do użytku zewnętrznego jako maseczka na skórę.

Miód mniszkowy należy do miodów o jasnej barwie. Pochodzi z nektarów kwiatów mniszka lekarskiego, zwanego także dmuchawcem lub mleczem. Jest to miód wiosenny, najczęściej pozyskiwany na początku maja. Ulega szybkiej krystalizacji i proces ten trwa około miesiąca od rozlewu. Barwa jego jest jasnożółta lub zbliżona do pomarańczowego. Jest on jednym z najsłodszych miodów, w którym wyraźnie wyczuwalny jest aromat kwiatów mleczu. Zawiera karotenoidy, dużo witaminy C, witaminy B2 oraz żelazo, potas, mangan i fosfor. Stosowany jest w leczeniu dolegliwości wątroby i dróg żółciowych. Pomocny jest także w chorobach serca i chorób reumatycznych. Pomaga także w dolegliwościach trawiennych i zmniejsza dolegliwości związane z nadkwasotą. Skuteczność wykazuje w chorobach dolnych dróg moczowych, chorobach nerek i pęcherza moczowego. Z uwagi na znaczną zawartość żelaza, jest też polecany osobom cierpiącym na niedokrwistość.  

Do miodów jasnych zalicza się również miód akacjowy. Wytwarzany jest przez pszczoły w okresie kwitnienia akacji tj. w połowie czerwca. Ma ona barwę słomkową, do jasno bursztynowe,j z lekkim odcieniem zielonym. Najczystsze miody akacjowe są prawie bezbarwne. Po krystalizacji staje się biały z domieszką zieleni, jest drobnoziarnisty. Ponadto jest bardzo słodki, nawet nieco mdławy. W przeciwieństwie do miodu rzepakowego, bardzo długo nie ulega krystalizacji. Krystalizacja może trwać nawet do dwóch lat. Jest to spowodowane odwrotną proporcjonalnością glukozy do fruktozy. Miód rzepakowy to głównie glukoza, a miód akacjowy to bogactwo fruktozy, sięgające nawet 70 % składu miodu. Jest to miód polecany głównie na dolegliwości układu pokarmowego. Wykazuje też korzystne działanie na układ moczowo-płciowy a także stosowany w chorobach górnych dróg oddechowych. Z uwagi na dużą zawartość fruktozy, polecany jest osobom zmagającym się z cukrzycą. 

Niezwykle urokliwą rośliną, z której powstaje miód o jasnej barwie jest facelia błękitna. Jest to roślina wabiąca i niezwykle przyjazna dla pszczół i motyli. Ma bardzo dużą wydajność nektarową i pomimo krótkiego ok. 3 tygodniowego okresu kwitnienia, daje bardzo dużo pożytków miodowych. Kolor miodu faceliowego jest jasnożółty i delikatnie zielonkawy. Ma on bardzo szerokie spectrum zastosowania prozdrowotnego. Pomaga uporać się z nadciśnieniem. Ma bardzo korzystne działanie w chorobach związanych z układem pokarmowym, zmniejsza wrzody żołądka, niweluje problemy trzustki,  działa regenerująco na dwunastnice i  woreczek żółciowy. Sprawdza się bardzo dobrze w odtruwaniu wątroby w tym związanych z stosowaniem używek i niewłaściwej diety. Miód faceliowy zwalcza dolegliwości górnych dróg oddechowych i działa wspomagająco w leczeniu astmy oskrzelowej. Sprawdzi się także jako oręż w walce z chorobami układu krążenia i niewydolności serca. Skutecznie też wspomoże osoby dochodzące do zdrowia po przebytym zawale serca.

Jak widać, różne miody odmianowe zarówno jasne jak i ciemne to wspaniałe i prozdrowotne produkty. Po porównaniu kilku wybranych miodów odmianowych ciemnych i jasnych, nie można dać jednoznacznej odpowiedzi, że miody ciemne są lepsze od miodów jasnych lub odwrotnie miody jasne, są lepsze od miodów ciemnych. Barwa miodu może nam się podobać bardziej lub mniej, nie umniejsza to jednak wartości danego miodu. Warto, aby dobrać odpowiedni miód do dolegliwości z jakimi się zmagamy, sama zaś barwa nie ma większego znaczenia i nie decyduje o walorach danego miodu.

 

Źródła :

1, Lipiński M., Pożytki pszczele. Zapylanie i miododajność roślin, Państwowe Wydawnictwo Rolne i Leśne, Warszawa

2. Wójtacki M., Produkty pszczele i przetwory miodowe, Państwowe Wydawnictwo Rolne i Leśne, Warszawa.

3. Okniański P., Polskie płynne złoto. Miody odmianowe. , Czasopismo Pasieka nr 5/2006 (19), 14-16.

4. Wilde J., Gogolewska E., Polubić pszczoły. Poradnik początkującego pszczelarza. Państwowe Wydawnictwo Rolne i Leśne, Poznań 2006